"Rosebud" je reč koja se čuje (šapatom) u čuvenoj poslednjoj sceni čuvenog Orson Welles-a , a u njegovom i najčuvenijem filmu na svetu "Građanin Kejn" ("Citizen Kane").

Death

On October 10, 1985, Welles did his final interview on The Merv Griffin Show. He died two hours later of a heart attack at his home in the Hollywood area of Los Angeles, California.Welles' ashes were buried on the property of a long time friend, retired bullfighter Antonio Ordóñez, in Ronda, Spain

Rosebud

According to Welles author David Thomson, "Rosebud is the greatest secret in cinema..."

Orson Welles, explaining the idea behind the word "Rosebud", said, "It's a gimmick, really, a rather tawdry device, a dollar-book Freudian gag."

According to Louis Pizzitola, author of Hearst Over Hollywood, "Rosebud" was a nickname that Orrin Peck, a friend of William Randolph Hearst, gave to his mother, Phoebe Hearst. It was said that Phoebe was as close, or even closer, to Orrin than she was to her own son, lending a bitter-sweet element to the word's use in a film about a boy being separated from his mother's love.

In 1989, essayist Gore Vidal cited contemporary rumors that "Rosebud" was a nickname Hearst used for his mistress Marion Davies; a reference to her clitoris, a claim repeated as fact in the 1996 documentary The Battle Over Citizen Kane and again in the 1999 dramatic film RKO 281. Film critic Roger Ebert has been a bit more specific than Vidal about the source, saying on his commentary track for the September 2001 DVD release that "Herman Mankiewicz, the co-author with Welles of the screenplay, happened to know that "Rosebud" was William Randolph Hearst's pet name for an intimate part of Marion Davies' anatomy.".A resultant joke noted, with heavy innuendo, that Hearst and/or Kane died "with 'Rosebud' on his lips.

I skoro da o reči "rosebud" i ne treba više ništa reći - kreativna, sjajna metafora jednog izuzetnog filmskog stvaraoca, samo jedna reč koja je za njega imala svo potrebno značenje i to toliko snažno da je uspelo da dopre do svih, a da zadrži tako preko potrebnu tajanstvenost, skoro mističnost koju naslutimo i dok gledamo filmsku scenu i mnogo puta kasnije, gledajući je ponovo ili živeći neki doživljaj koji je iščupa iz sećanja i još jednom učini živom i stvarnom. Prevedena znači  "pupoljak ruže" i - retko se prevodi među poštovaocima Orsona Welles-a, kao da bi prevodom gubila kriptografsko i steganografsko u sebi, ali ne mari ni kad se prevede, zadržava i na našem jeziku istu asocijaciju - strast, žudnja, svežina koja je samo jedna, kratkotrajnost, dah, čežnja, ljubav, život i smrt kao neodvojivi delovi jednog istog simbola. Kajanje i nepristajanje, sustajanje i - nedostajanje, nedostajanje svega za čim neispunjeni,  čeznemo, nedostajanje koje ima razna lica, zvuke, mirise i boje, ali je uvek - nedostajanje, ono prvo i poslednje, ono jedino i najznačajnije koje je uvek i stalno osećanje da nam je nedostupno ono što nam najviše (ili zaista jedino) - nedostaje. Pa ma šta to i ma ko to bio.

Ako nam je to nedostajanje stvarno - "Rosebud" - znamo i ko je i šta je i s kolikim i kakvim uzdahom bismo umeli da izgovorimo tu reč, živeći ili umirući.

Pa  -  neka...ako se ima sreće,  pa se sopstveni "rosebud" ispuni sadržajem, ima se i zadovoljstvo učešća u svojevrsnom "zavereništvu" velikog broja ljudi koji gledajući "Građanin Kejn" i upijajući simbole koje Orson Welles majstorski tka tokom filma, baš i samo zato  -  uvek ima priliku za jedan izuzetan doživljaj, potaknut samo jednom jedinom rečju.

Rosebud...